Dinsdag 14 mei 2019

Van boter naar bouwsteentjes

De Wagenbergse LEGO-winkel is gevestigd in een bedrijfsgebouw met een geschiedenis van 120 jaar, die kort voor 1900 is begonnen. Tegen de fabriek, waar nu de parkeerplaats is, hebben twee woningen gestaan. Die woningen zijn verbouwd tot kantoor en kaasmagazijn en later gesloopt.

Vroeger had iedere boer één of meerdere koeien in zijn veestapel. Deze beesten produceerden dagelijks melk en zorgden aldus voor geregelde inkomsten. Een deel van die melk was voor de eigen consumptie als drank en voor het maken van pap, boter en kaas. Wat niet in het eigen gezin nodig was, werd verkocht aan burgers en bracht zodoende geld op. Op de boerderijen werd ook 'geboterd' en die boter werd verkocht op de Bredase botermarkt. In 1899 is hierin met de komst van een melkfabriek verandering gekomen.

Een van de oprichters van de fabriek was door Goof Damen, een ondernemend man die een kruidenierswinkel dreef op de hoek van de Vogelstraat, schuin tegenover de fabriek; nu is daar B&B d’Ouwe Grutter.

'Het doel van de inrichting zal zijn het in ontvangst nemen van melk en de bewerking daarvan tot boter, terwijl voor die bewerking een stoommachine van 8 paardenkracht zal worden gebezigd.' Amper negen jaar later werd al een stoomketel bijgeplaatst. Er was toen sprake van zeven man personeel.

In 1910 is dit particuliere bedrijf overgegaan in handen van een coöperatie, bestaande uit een groot aantal boeren uit Wagenberg en de directe omgeving. Het ging voorspoedig met de fabriek, want reeds in 1916 werd een stoommachine bijgeplaatst. Vijf later werd vergunning verleend tot het plaatsen van een nieuwe stoomketel. Stoker-machinist in die tijd was overbuurman Janus Verhaart.

In ' ‘t mûllekfebriek' ook wel ' 't botterfebriek' genoemd, is van 1899 tot 1962 boter gemaakt van de door de boeren geleverde melk. In de fabriek werd ook kaas gemaakt. Daarnaast werden door enkele melkboeren zuivelproducten aan de huizen in het dorp geleverd. De melk werd dan in gewenste liters afgetapt en verkocht.

Rond 1960 bleek de fabriek te klein om te kunnen blijven voortbestaan. Besloten werd om alles in 1962 over te dragen aan de Z.E.V. te Zevenbergschen Hoek. Ongeveer tegelijkertijd viel ook 'het papfabriek' stil aan het begin van de Dorpsstraat. Daarmee raakte Wagenberg twee grote bronnen van werkgelegenheid en vooral van activiteit kwijt. Deze fabriek is daarna ingrijpend gewijzigd. De hoge schoorsteen is pas in 1988 afgebroken.

Daarna kwam hier Automaterialenhandel TOBO en vervolgens de winkel van Van Erp. En nu is hier de LEGO-winkel gevestigd.

In BN DeStem van woensdag 28 september 2016 was te lezen:

'WAGENBERG - Een Lego-walhalla is het daar in Wagenberg, in de oude melkfabriek. Veel meer dan een winkel alleen. Het is een attractie die vooralsnog uniek is in Nederland. Zaterdag opent het grootste belevings- en speelpaleis voor alles wat met die beroemde Legosteentjes te maken heeft. Een winkel, museum, expositieruimte en bouwplaats in één. Met in de kelder een Lego-landschap dat is gecreëerd door de beste bouwers van Nederland: een panoramische fantasiewereld met lichtspel, roltrappen en treintjes die je door een druk op de knop in beweging brengt. In het Lego-paleis kun je kijken, kopen, maar ook spelen.'

Johan van der Made.

 


Heb jij de KijkOp App al? Download nu gratis voor iOS of Android.

 

Deel bericht:

Reacties

Log in of registreer nu om te kunnen reageren!

Winkels, horeca en bedrijven

Aanbiedingen van winkels, horeca en bedrijven

Berichten van verenigingen en ideële organisaties